PRZECZYTAJ O WENTYLACJI !

Nowoczesne budownictwo nastawione jest na oszczêdnoœci termoizolacyjne. Jednak brak sprawnej wentylacji w takim domu mo¿e doprowadziæ do gnicia œcian i k³opotów zdrowotnych mieszkañców. 

Wspó³czesne technologie, w jakich wznoszone s¹ domy jedno- i wielorodzinne, maj¹ wiele zalet. S¹ szybkie w budowie, ciep³e, ekologiczne, mrozoodporne i wytrzyma³e. Konstrukcje te jednoczeœnie ze wzglêdu na du¿¹ izolacyjnoœæ stawiaj¹ bardzo du¿e wymagania systemom wentylacyjnym. Tak jest zarówno w przypadku popularnych kanadyjczyków, RBS-ów (domów z paneli PCV), domów ze styropianu, polycretu (p³yty styropianowe wype³nione betonem), isomaksu (p³yty styropianowe trwale po³¹czone betonowymi ¿ebrami dystansowymi) czy wzniesionych w systemie Waza (szwedzka odmiana wielkiej p³yty). 

Dlaczego to takie wa¿ne? 

Jakie s¹ efekty Ÿle dzia³aj¹cych systemów wentylacyjnych lub ich braku w nowoczesnym budownictwie, pokaza³ raport GUNB z 1998 r., dotycz¹cy kontroli w domach zbudowanych w ramach rz¹dowego programu tysi¹ca domów dla powodzian. W budynkach (g³ównie kanadyjczykach i RBS-ach) bez ocieplonych pionów wentylacyjnych lub ze zbyt ma³ymi kana³ami odprowadzaj¹cymi powietrze pojawi³a siê pleœñ i grzyb. W domach drewnianych by³y to nieodwracalne zmiany. Dlaczego tak siê dzieje? Jeœli sch³odzona para wodna nie ma ujœcia, skrapla siê, a na sufitach pojawiaj¹ siê zacieki. Te zaœ szybko siê powiêkszaj¹ a¿ do zupe³nego zawilgocenia œcian. 

Prawid³owo dzia³aj¹ca wentylacja dostarcza powietrze do oddychania, odprowadza parê wodn¹ z pomieszczeñ i usuwa z nich przykre zapachy. Jeœli w domu pojawiaj¹ siê grzyby i pleœñ na œcianach, odpadaj¹ tapety, a po d³ugim przebywaniu w budynku czujemy suchoœæ w gardle i podra¿nienie skóry, to najprawdopodobniej mamy problemy z dobrym obiegiem powietrza. 

Jak¹ wentylacjê za³o¿yæ w domach zbudowanych w nowoczesnych technologiach? 

Specjaliœci s¹ zgodni co do jednego, nie ma wiêkszego znaczenia, czy wybierzemy wentylacjê naturaln¹, czy mechaniczn¹, liczy siê tylko jej skutecznoœæ, jakoœæ wykonania i zgodnoœæ z polskimi normami, choæ w przypadku zastosowania nowoczesnych systemów wentylacji (np. rekupratorów) bez w¹tpienia poprawia siê komfort u¿ytkowania. Zasady wentylowania w kanadyjczyku, domu w technologii tradycyjnej czy RBS, s¹ dok³adnie takie same i œciœle okreœlone przez polskie prawo. Nasze przepisy budowlane wymagaj¹, aby wloty do przewodów wentylacyjnych umieszczone by³y w kuchniach, ³azienkach, oddzielnych ubikacjach, pomieszczeniach pomocniczych bez okien i niektórych pokojach (tych oddzielonych wiêcej ni¿ dwojgiem drzwi od przewodu wywiewnego i w tych znajduj¹cych siê na wy¿szej kondygnacji mieszkañ dwupoziomowych). 

Minimaln¹ wymianê powietrza w pomieszczeniach okreœla Polska Norma PN-83/B-03430: "Wentylacja w budynkach mieszkalnych, zamieszkania zbiorowego i u¿ytecznoœci publicznej. Wymagania". WskaŸnik ten np. dla kuchni z oknem zewnêtrznym, kuchenk¹ gazow¹ lub wêglow¹ wynosi 70 m szeœc./godz.; w mieszkaniu do trzech osób z kuchenk¹ elektryczn¹ - 30 m szeœc./godz. 

Zaleca siê te¿ projektowanie urz¹dzeñ wentylacyjnych, które umo¿liwiaj¹ okresowe zwiêkszenie (do co najmniej 120 m szeœc./godz.) objêtoœci strumienia powietrza usuwanego z kuchni w czasie jej u¿ytkowania. 

Do wentylacji pomieszczeñ mo¿na wykorzystaæ si³y naturalne (system wentylacji naturalnej) lub mechaniczne (systemy wywiewne oraz nawiewno-wywiewne). 

Wentylacja naturalna 

Jest najbardziej rozpowszechnionym i najtañszym sposobem wymiany powietrza w budynku. Jego si³¹ napêdow¹ jest ró¿nica temperatur wewn¹trz i na zewn¹trz budynku. Cieplejsze, l¿ejsze powietrze gromadzi siê pod sufitem i przez kana³y wentylacyjne wydostaje siê ponad dach. Powietrze zimne dop³ywa zaœ przez nieszczelnoœci okien i drzwi lub poprzez specjalnie do tego celu zainstalowane nawiewniki. 

Wentylacja mechaniczna wywiewna 

Polega na instalowaniu wentylatorów wywiewnych w przewodach wentylacyjnych. Mog¹ one dzia³aæ w sposób ci¹g³y lub jedynie od czasu do czasu w okresie wzmo¿onej emisji zanieczyszczeñ i wilgoci. Tak dzia³aj¹ np. okapy nadkuchenne. 

Wentylacja mechaniczna nawiewno-wywiewna 

S¹ to systemy rekuperacyjne. Zasada dzia³ania takich urz¹dzeñ jest stosunkowo prosta. Przez rekuperator przep³ywaj¹ dwa strumienie powietrza - jeden to ogrzane powietrze wylatuj¹ce z domu drugi, to strumieñ wp³ywaj¹cy doñ przez otwór w œcianie zewnêtrznej lub w dachu. Zanim œwie¿e powietrze dostanie siê do domu, nagrzewa siê w rekuperatorze ciep³em powietrza usuwanego. Strumienie przekazuj¹ sobie ciep³o, ale siê nie mieszaj¹. Do wnêtrza domu nie wracaj¹ wiêc zapachy, kurz i zanieczyszczenia. Latem rekuperator pomaga obni¿yæ temperaturê w pomieszczeniach. Dzia³a on wtedy na odwróconym biegu - cieplejsze powietrze z zewn¹trz jest och³adzane przez zimne usuwane ze œrodka. 

Zawodna grawitacja 

Wszystkie te systemy maj¹ swoje wady i zalety. W Polsce powszechnie stosowana jest wentylacja grawitacyjna, czyli samoistny ruch powietrza w budynku. Najwiêksz¹ jej wad¹ jest brak kontroli nad wymian¹ powietrza w pomieszczeniach. W miarê jak zaczê³y pojawiaæ siê nowe technologie, szczelne œciany, drzwi i okna, nie najlepiej do tej pory robiona wentylacja grawitacyjna (np. za ciasne, nieocieplone kana³y przelotowe) przesta³a spe³niaæ swoje zadanie. 

Poza tym ten sposób wentylowania pomieszczeñ wymaga utrzymywania nieszczelnoœci budynku (poprzez regulowane nawiewniki czy okna z funkcj¹ rozszczelniania), co k³óci siê z wymogami energooszczêdnoœci. 

Jeœli jednak ktoœ zdecyduje siê na wentylowanie swego budowanego domu t¹ metod¹, powinien pamiêtaæ o kilku podstawowych zasadach. Kana³y wentylacyjne nale¿y lokowaæ w wewnêtrznych œcianach budynku, aby usuwane powietrze nie och³adza³o siê i aby utrzymywa³ siê wystarczaj¹cy ci¹g. Jeœli jednak ze wzglêdów konstrukcyjnych trzeba usytuowaæ kana³y w œcianie zewnêtrznej (a tak czêsto zdarza siê w nowoczesnym budownictwie), to musimy je ociepliæ od strony zewnêtrznej we³n¹ mineraln¹ lub styropianem. Œrednica kana³ów powinna mieæ powy¿ej 13 cm (w RBS-ach przeznaczonych dla powodzian by³o tylko 11 cm), a ich œcianki powinny byæ wy³o¿one ceg³¹, kszta³tkami ceramicznymi albo wapienno-piaskowymi - musz¹ byæ szczelne i g³adkie (bez nawisów zaprawy). Szczelne nowoczesne okna termooszczêdne trzeba montowaæ z regulowanymi nawiewnikami (bezpoœrednio w oknie lub w œcianie zewnêtrznej) albo z tzw. funkcj¹ rozszczelniania (z okuciami pozwalaj¹cymi na niezupe³ne domkniêcie okna). 

Uzupe³nieniem systemu wentylacji grawitacyjnej powinna byæ wentylacja wyci¹gowa. Wentylatory wyci¹gowe instaluje siê przewa¿nie w kuchniach i ³azienkach. W kuchni najlepsze s¹ wyci¹gi nadkuchenne (okapy) po³¹czone z kana³em wentylacyjnym. Wentylator wyci¹gowy umieszczony w ³azience zapobiega nadmiernemu zawilgoceniu œcian i sprzêtów. Mo¿e byæ w³¹czany rêcznie lub automatycznie przez, tzw. czujniki higroskopijne, gdy wilgotnoœæ powietrza przekroczy odpowiedni¹ wartoœæ, np. 60 proc. 

Niestety, nie wolno ich montowaæ w wysokich budynkach wielorodzinnych, w których do jednego pionu wentylacyjnego pod³¹czonych jest kilka mieszkañ - zu¿yte powietrze mo¿e "przepychaæ siê" z lokalu do lokalu - a tak¿e w s¹siedztwie piecyków gazowych czy kot³ów centralnego ogrzewania - mo¿e to doprowadziæ do odwrócenia ci¹gu spalin. 

W wielu nowoczesnych systemach budownictwa mo¿na za³o¿yæ tylko ogrzewanie elektryczne, dla instalacji gazowej trzeba by zrobiæ lepsz¹ wentylacjê - system rekuperacyjny. 

Ze wszystkich systemów wentylacji, jak twierdz¹ specjaliœci, najbardziej efektywnym s¹ rekuperatory. Dziêki nim nie tylko oczyszczamy powietrze, ale tak¿e odzyskujemy ciep³o (nawet do 90 proc. ciep³a bytowego wytwarzanego przy gotowaniu, praniu, k¹pieli). Wed³ug szacunków producentów dawaæ to mo¿e oszczêdnoœci energii w iloœci oko³o 12 GJ na rok, co w przeliczeniu na z³otówki wynosi oko³o 850 z³ na rok. Rekuperatory maj¹ jednak trzy wa¿ne wady, zajmuj¹ du¿¹ czêœæ poddasza lub piwnicy, s¹ drogie (koszt takiej instalacji dla domku jednorodzinnego to oko³o 10 tys. z³), a zim¹ z powodu zaszronienia mo¿e dochodziæ do k³opotów z prac¹ wymiennika